Διάγραμμα Έννοιας Οικογένειας

Print Friendly

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΝΝΟΙΑΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

 

Μορφές οικογένειας (νέες και παλαιότερες)

 

  • Εκτεταμένη οικογένεια:

Είναι η οικογένεια που δεν περιορίζεται στους δύο συζύγους και τα τέκνα αλλά περιλαμβάνει και άλλα συγγενικά πρόσωπα όπως παππούδες, γιαγιάδες, θείους και ξαδέρφια, τα οποία είτε ζουν κάτω απ’ την ίδια στέγη είτε στο ίδιο κτήριο είτε στην ίδια γειτονιά. Το χαρακτηριστικό της εκτεταμένης οικογένειας είναι ότι συνυπάρχουν αρμονικά τρείς γενιές, που έχουν έντονη αλληλεπίδραση και κοινά συμφέροντα.  Χαρακτηριστική είναι η συνύπαρξη των μελών γύρω από το οικογενειακό τραπέζι με τον αρχηγό της οικογένειας  (πατέρας ή αδερφός) να θέτει τα θέματα συζήτησης, να αναθέτει αρμοδιότητες και να διευθετεί τις διαφωνίες των μελών. Η πατρική φιγούρα είναι υπεύθυνη για την επιβίωση της οικογένειας της οικογένειας, αγωνίζεται για την οικονομική της εξασφάλιση και είναι ο απόλυτος κυρίαρχος στις αποφάσεις της. Ο αρχηγός είναι αυτός, τη δύναμη του οποίου αναγνωρίζουν όλοι κα λειτουργεί πάντα σαν συνεκτικός κρίκος στις επιδιώξεις , στα κοινά συμφέροντα και στα κοινά  περιουσιακά στοιχεία όλης της φαμίλιας. Η μητέρα απ’ την άλλη, αν και υποταγμένη στον αρχηγό της οικογένειας, καθορίζει όσο κανείς το συναισθηματικό κλίμα της οικογένειας και καλύπτει τις συναισθηματικές ανάγκες των μελών, θέτοντας τον εαυτό της  σε δεύτερη μοίρα. Ο ρόλος της είναι καθοριστικός για την εξισορρόπηση των οικογενειακών δεσμών και για το συναισθηματικό δέσιμο των μελών. Η εκτεταμένη οικογένεια είναι η παλαιότερη μορφή οικογένειας την οποία συναντάμε και σήμερα ιδίως στην επαρχία.

 

  • Πυρηνική οικογένεια:

Είναι η οικογένεια με μικρό αριθμό μελών που περιλαμβάνει τους δύο συζύγους και τα τέκνα. Είναι παιδοκεντρικός ο χαρακτήρας αυτής της οικογένειας  με τα παιδιά να είναι σε πρώτη προτεραιότητα για τους δύο γονείς. Η σύγχρονη αυτή μορφή οικογένειας είναι και η πιο διαδεδομένη σήμερα. Οι δύο γονείς φέρουν την απόλυτη ευθύνη για την επιβίωση της οικογένειας, την ανατροφή και τη μόρφωση των παιδιών τους. Δεν υπάρχει αρχηγός (πάτερ φαμίλιας), αντίθετα οι ρόλοι και οι ευθύνες είναι μοιρασμένοι ανάμεσα στο ζευγάρι, εργάζονται συνήθως και οι δύο σύζυγοι, τα παιδιά συμμετέχουν ενεργά στις αποφάσεις του σπιτιού και γενικά επικρατεί κλίμα συνεργασίας ανάμεσα στα μέλη. Η καλή επικοινωνία, ο διάλογος και ο παιδαγωγική αντίληψη είναι τα κύρια χαρακτηριστικά αυτής της οικογένειας.

 

  • Μονογονεϊκή οικογένεια:

Είναι η νεότερη μορφή οικογένειας που εμφανίστηκε λόγω ιδιαίτερων κοινωνικών συνθηκών, της κρίσης της ελληνικής οικογένειας και της ραγδαίας αύξησης των διαζυγίων. Η οικογένεια αποτελείται από έναν μόνο γονέα και τα τέκνα. Ο γονέας φέρει την απόλυτη ευθύνη για το μεγάλωμα των τέκνων και πολύ συχνά και για την οικονομική τους εξασφάλιση καθώς ο άλλος γονιός συχνά απουσιάζει όχι μόνο ως φυσική παρουσία, αλλά απέχει και από την οικονομική ενίσχυση της οικογένειας. Στην κατηγορία των μονογονεϊκών οικογενειών ανήκουν οι διαζευγμένοι, με τον έναν γονιό να αναλαμβάνει την κηδεμονία των παιδιών. Τα παιδιά ζουν και μεγαλώνουν κάτω από την ίδια στέγη με τον έναν από τους δύο γονείς( συνήθως τη μητέρα) ενώ διατηρούν επικοινωνία με τον άλλο γονιό.

Επίσης οι ανύπανδρες μητέρες μαζί με τα παιδιά τους συνιστούν μονογονεϊκή οικογένεια, γυναίκες που αποφάσισαν να κρατήσουν και να μεγαλώσουν ένα παιδί εκτός γάμου.  Οι χήρες και οι χήροι ανήκουν επίσης σ’ αυτήν την κατηγορία , οι οικογένειες που ο ένας απ’ τους δύο γονείς έχει πεθάνει και τα παιδιά μεγαλώνουν με τον άλλο γονιό. Τέλος οι ανύπανδροι άνδρες ή γυναίκες (κυρίως γυναίκες) που αποφασίζουν να υιοθετήσουν ένα παιδί και να το μεγαλώσουν χωρίς τη συνδρομή συζύγου. Η μονογονεϊκή οικογένεια απαιτεί μεγάλα ψυχικά αποθέματα από το γονιό που φέρει το βάρος της ανατροφής των παιδιών και απαιτεί ευελιξία ρόλων με τον ρόλο του πατέρα και της μητέρας να εναλλάσσονται στο πρόσωπο του ίδιου ατόμου. Αν δε, είναι επιφορτισμένος με την αποκλειστική οικονομική εξασφάλιση της οικογένειας , τότε το έργο του γίνεται ακόμα πιο δύσκολο.  Τα παιδιά που μεγαλώνουν σε τέτοια οικογένεια συνηθίζουν σ’ ένα διαφορετικό πρότυπο σπιτιού και αναζητούν έντονα και το έτερο γονικό πρότυπο ειδικά στην περίπτωση που το είχαν αρχικά γνωρίσει -ζήσει κάτω απ’ την ίδια στέγη.

 

Ποιες είναι οι λειτουργίες που επιτελεί η οικογένεια

  • Βιολογική διαιώνιση και αναπαραγωγή του ανθρώπινου είδους
  • Ικανοποίηση σεξουαλικών ενστίκτων
  • Ασφάλεια και προστασία των μελών
  • Κάλυψη των υλικών αναγκών – οικονομική εξασφάλιση των μελών της
  • Συναισθηματική κάλυψη, ψυχική ανατροφοδότηση, καλλιέργεια  θετικών συναισθημάτων
  • Μετάδοση γνώσεων, αξιών , ηθών κι εθίμων στα νεότερα μέλη
  • Κοινωνικοποίηση των νέων μελών και ένταξη τους  στην κοινωνία
  • Μεταλαμπάδευση  παραδόσεων και διαμόρφωση εθνικής ταυτότητας στους νέους
  • Καλλιέργεια θρησκευτικού συναισθήματος

 

Η παλαιότερη οικογένεια

  • Είχε μεγάλο συναισθηματικό δέσιμο
  • Ήταν όλη η οικογένεια μαζεμένη γύρω απ’ το οικογενειακό τραπέζι
  • Η μητέρα δεν εργαζόταν, ήταν πιο κοντά στα παιδιά της
  • Τελετουργικά, γιορτές και σημαντικά γεγονότα (βαπτίσεις – γάμοι- αρραβώνες) γίνονταν στο σπίτι, μεγάλο συναισθηματικό δέσιμο με τις παραδόσεις και έντονες μνήμες που συνδέουν τα μέλη με το σπίτι και την οικογένεια

Αλλά :

  • Αυστηρότητα ηθών που έφτανε συχνά στην υπερβολή- τυπολατρία
  • Συνωστισμός μελών στον ίδιο χώρο, έλλειψη προσωπικού χώρου
  • Κακές συνθήκες υγιεινής, ανέχεια
  • Αυστηρή ιεραρχία και τυφλή υπακοή στον αρχηγό της οικογένειας, περιορισμός ελεύθερης έκφρασης
  • Η γυναίκα ήταν υποδεέστερη του άνδρα

 

Η σύγχρονη οικογένεια:

  • Έχει ισότιμες σχέσεις ανάμεσα στα μέλη της
  • Η γυναίκα εργάζεται και διεκδικεί τα δικαιώματά της απέναντι στον άνδρα
  • Αλλαγή ρόλων, μοίρασμα ευθυνών και αρμοδιοτήτων ανάμεσα στα μέλη, συμμετέχουν όλοι ενεργά στη διαχείριση του οίκου
  • Δεν υπάρχει πάτερ φαμίλιας – υπάρχει διάλογος κι επικοινωνία- οι αποφάσεις παίρνονται από κοινού
  • Σύγχρονες κατοικίες με μεγάλες ανέσεις –καλές συνθήκες υγιεινής
  • Βελτιωμένο βιοτικό επίπεδο της οικογένειας
  • Ανεβασμένο  πνευματικό επίπεδο των γονιών – παιδαγωγικές μέθοδοι στην ανατροφή των τέκνων

Αλλά:

  • Αύξηση των διαζυγίων – διαλυμένες οικογένειες
  • Η εντατική εργασία και των δύο γονέων οδηγεί στην έλλειψη ελεύθερου χρόνου- κενά στην ανατροφή των παιδιών
  • Η μητέρα δεν είναι τόσο κοντά στα παιδιά της – αδυναμία ελέγχου των παιδιών– ψυχολογικά προβλήματα νέων – αύξηση παραβατικής συμπεριφοράς
  • Λόγω σύγχρονου τρόπου ζωής αυξάνονται οι συγκρούσεις ανάμεσα στα μέλη, η αποξένωση , η έλλειψη συζυγικής πίστης και τα συναισθηματικά κενά, χαλαρό δέσιμο οικογένειας
  • Ος σύγχρονος εποχή προβάλλει νέα πρότυπα διαβίωσης στους νέους – οι νέοι έχουν την τάση να αμφισβητούν το οικογενειακό πρότυπο- έλλειψη σεβασμού που φτάνει στα όρια της αναίδειας

Τα προβλήματα της σύγχρονης οικογένειας:

Η είσοδος της γυναίκας στην αγορά εργασίας  και το μοίρασμα των ευθυνών επέφερε σύγχυση ρόλων και σχέσεων ανάμεσα στα μέλη και δυσλειτουργίες πρακτικές και συναισθηματικές στο σύστημα της οικογένειας

Αγχωτικοί ρυθμοί ζωής- απαιτητικές εργασίες που απορροφούν όλο τον διαθέσιμο χρόνο των γονιών- έλλειψη ελεύθερου χρόνου – ελάχιστος ο χρόνος που απομένει για την οικογενειακή εστία – έλλειψη της φυσικής παρουσίας των γονιών απ’ το σπίτι – ελλιπής διαπαιδαγώγηση των νέων- ψυχολογικά κενά – παραβατικότητα νέων

Οι πιεστικοί ρυθμοί ζωής, η απομάκρυνση απ’ τη φύση , η ζωή στις απρόσωπες μεγαλουπόλεις ,σε ψυχρές κι απρόσωπες πολυκατοικίες οδηγούν σε μεγάλα συναισθηματικά αδιέξοδα , σε συγκρουσιακές καταστάσεις , σε αίσθημα μοναξιάς που μεταφέρονται εντός της οικογένειας

Η ισότητα ανάμεσα στα δύο φύλλα και η είσοδος της γυναίκας στην αγορά εργασίας επέφερε αύξηση των διαζυγίων και την αύξησης των μονογονεϊκών οικογενειών – έλλειψη του ενός απ’ τους δύο γονείς

Απρόσωπο συναισθηματικό κλίμα στο σπίτι  λόγω της απουσίας της μητέρας- έλλειψη τελετουργικών και ιδιαίτερων γεγονότων εντός της οικίας που να δημιουργούν έντονες μνήμες και θετικά συναισθήματα  προσμονής, αποξένωση από συγγενείς-  χαλαρό συναισθηματικό δέσιμο της οικογένειας – έλλειψη ζεστασιάς , θαλπωρής και φροντίδας.

 

Επιμέλεια:Τζανέτα Μαρούλη – φιλόλογος

 

 

 

Comments are closed.